Shumë nga proceset që qëndrojnë në bazë të plakjes së parakohshme mund të ngadalësohen. Disa prej tyre, deri diku, madje mund edhe të kthehen pas. Kjo nuk është një fjali motivuese, por një fakt që sot mbështetet në baza të forta shkencore.

Qëllimi nuk është të jetojmë më gjatë me çdo kusht, por të jetojmë më mirë ndërsa koha kalon.
Me një trup që reagon, një mendje të pranishme, një energji që nuk shuhet me vështirësinë e parë dhe, mbi të gjitha, me ndjesinë se po e jeton vërtet jetën tënde, jo thjesht duke e duruar atë.

Problemi është se për vite me radhë na kanë treguar një histori të thjeshtë dhe qetësuese… plakja është e pashmangshme, është e shkruar në gjene. Ti mund të bësh pak ose asgjë, prandaj pranoje.
Në të vërtetë, ky rrëfim është i rehatshëm, por i paplotë. Gjenetika ka rëndësi, sigurisht, por nuk vendos gjithçka e vetme. Është si të kesh një tastierë: gjenet janë tastet, por ai që luan është ai që bën diferencën. Dhe pikërisht këtu fillojnë përgjegjësitë e vërteta, ato që askujt nuk i pëlqen shumë t’i dëgjojë, sepse nuk zgjidhen me një pilulë.

Kur flitet për plakje të përshpejtuar, gjithmonë dalin të njëjtat tema. Jo sepse janë në modë, por sepse janë thelbësore: inflamacioni kronik, çekuilibri i zorrëve, çrregullimet metabolike dhe sinjalet e përditshme që trupi merr pa pushim, ditë pas dite – çfarë hamë, si flemë, si reagojmë ndaj stresit, mjedisi ku jetojmë, ajri që thithim, mendimet që ushqejmë.

Inflamacioni kronik është një nga ata armiq të heshtur. Nuk vjen me temperaturë të lartë apo dhimbje të forta; futet ngadalë, me intensitet të ulët, dhe ndryshon terrenin. I bën indet më pak elastike, prish komunikimin mes qelizave, lodh sistemin imunitar. Është si të jetosh me një alarm zjarri gjithmonë të ndezur në volum të ulët… me kalimin e kohës nuk e dëgjon më, por konsumimi i energjisë vazhdon pa ndërprerje.

Trupi plaket më shpejt jo sepse “prishet”, por sepse jeton në një gjendje alarmi të vazhdueshëm.
Këtij inflamacioni shpesh i bashkëngjitet edhe një çekuilibër i zorrëve.
Zorra nuk është thjesht një tub që tret ushqimin; është një organ komunikimi, rregullimi dhe dialogu të vazhdueshëm me sistemin imunitar dhe me trurin.

Kur mikrobiota humbet larminë, kur mbizotërojnë bakteret oportuniste, kur barriera e zorrëve bëhet më e përshkueshme, trupi merr sinjale të paqarta. Jo gjithmonë të menjëhershme, por të vazhdueshme.
Lodhje që nuk kalon, humor i paqëndrueshëm, vështirësi për t’u përqendruar, rikuperim i ngadaltë.
E gjithë kjo përshpejton plakjen biologjike, edhe nëse nga jashtë gjithçka duket normale.

Pastaj është metabolizmi, i cili nuk lidhet vetëm me peshën, siç mendohet shpesh. Është mënyra se si qelizat prodhojnë energji, si menaxhojnë glukozën, si reagojnë ndaj insulinës, si përdorin yndyrnat.
Një çrregullim metabolik mund të jetë i heshtur për vite me radhë dhe, ndërkohë, të dëmtojë ngadalë sistemet. Qelizat bëhen më pak efikase, mitokondritë punojnë më keq, rritet stresi oksidativ.

Këta tre elementë – inflamacioni, zorra dhe metabolizmi – nuk janë të ndarë nga njëri-tjetri; ata komunikojnë vazhdimisht. Një zorrë në vështirësi ushqen inflamacionin, inflamacioni përkeqëson përgjigjen metabolike dhe një metabolizëm joefikas e streson edhe më shumë zorrën. Është një rreth vicioz, ku çdo ditë hyjnë edhe sinjalet e stilit të jetesës.

Ushqimi është një nga këto sinjale, ndoshta më i dukshmi. Jo vetëm çfarë ha, por si ha, kur ha, sa shpesh dhe në çfarë gjendje emocionale.
Një mënyrë ushqyerjeje që për dikë është perfekte, për një tjetër mund të jetë një burim i vazhdueshëm inflamacioni. Dhe jo, nuk ekziston një dietë universale. Ekziston dëgjimi i trupit, por kjo kërkon kohë, vëmendje dhe ndershmëri. Nuk mjafton të heqësh një ushqim “të keq” nëse jeton në stres të përhershëm tretës, duke ngrënë me nxitim dhe pa ritëm.

Stresi, pikërisht… këtu gjërat bëhen të pakëndshme. Sepse nuk bëhet fjalë vetëm për trauma të mëdha apo ngjarje dramatike. Stresi që plak më shumë është ai i përditshmi, ai që është normalizuar. Të flesh pak, të jesh gjithmonë i disponueshëm, të jetosh në një tension të vazhdueshëm të brendshëm, të mendosh se duhet të mbash gjithçka nën kontroll. Trupi nuk dallon mes stresit emocional, mendor apo fizik; ai thjesht regjistron mungesën e sigurisë. Dhe kur siguria mungon, prioriteti nuk është jetëgjatësia, por mbijetesa.

Gjumi është një tjetër shtyllë e nënvlerësuar. Nuk është kohë e humbur, as luks. Është momenti kur trupi riparon, pastron, riorganizon; është momenti kur vetëshërohet.
Të flesh keq ose pak do të thotë të grumbullosh dëme ditë pas dite. Truri nuk i largon siç duhet mbetjet, hormonet dalin nga ekuilibri, inflamacioni rritet. Mund të ushqehesh shumë mirë, por nëse gjumi është kronikisht i çrregulluar, pasojat vijnë gjithsesi.

Pastaj është mjedisi – jo vetëm ai natyror, por edhe ai shoqëror dhe ndijor. Zhurmë e vazhdueshme, dritë artificiale e tepruar, ajër i rënduar, ekspozim i pandërprerë ndaj stimujve digjitalë. Të gjitha këto i dërgojnë sinjale sistemit nervor, dhe sistemi nervor është pika kryesore e plakjes. Nëse është vazhdimisht i hiperaktivizuar, trupi nuk hyn kurrë vërtet në modalitet riparimi.

Kur vëzhgohen popullata jetëgjata, ata që mbeten aktivë, të kthjellët dhe vitalë edhe në moshë të avancuar, del qartë një gjë: ata nuk bëjnë vetëm një gjë siç duhet. Ata jetojnë në mënyrë koherente.
Ushqehen thjesht, por në mënyrë të përshtatshme për ta, lëvizin çdo ditë pa ekstreme, flenë sipas ritmeve natyrore, mbajnë marrëdhënie kuptimplota. Kanë një qëllim, një ndjenjë përkatësie dhe, mbi të gjitha, nuk luftojnë kundër trupit, por bashkëpunojnë me të.

Ushqyerja e personalizuar dhe kuptimi i mikrobiomës kanë ndryshuar rrënjësisht mënyrën si e shohim shëndetin. Nuk bëhet më fjalë për të ndjekur moda, por për të kuptuar reagimet individuale. Dy persona mund të hanë të njëjtën gjë dhe të kenë efekte krejtësisht të ndryshme.
Kjo nuk është një defekt, është biologji. Ta injorosh do të thotë të përshpejtosh konsumimin e trupit.

Në këtë pikë lind natyrshëm pyetja: nëse ekzistojnë njerëz që arrijnë 80 apo 90 vjeç me një cilësi të lartë jete, nëse shkenca ka sqaruar shumë nga mekanizmat që e përshpejtojnë ose e ngadalësojnë plakjen, pse jo ti?

Nuk është provokim, është një pyetje e ndershme.
Shpesh përgjigjja nuk është “nuk mundem”, por “nuk kam parë kurrë aty”. Sot shkenca nuk është më një mister i largët nga trupat realë. Është gjithnjë e më e qartë se plakja nuk është një fat i pandryshueshëm, por një proces i modifikueshëm. Jo plotësisht i kontrollueshëm, sigurisht, por i ndikueshëm, po.

Çdo ditë, me zgjedhje të vogla por të përsëritura, me më pak ekstreme dhe më shumë vazhdimësi, me më pak ngurtësi dhe më shumë dëgjim. Dritarja më e madhe nuk është ajo e ngjarjeve të jashtme, por ajo e brendshme: momenti kur ndalon së menduari për shëndetin si diçka për t’u rregulluar dhe fillon ta shohësh si një marrëdhënie për t’u kultivuar – me trupin tënd, me kohën tënde, me kufijtë e tu.

Të plakesh mirë nuk do të thotë të mos kesh kurrë dhimbje apo vështirësi. Do të thotë të kesh burimet për t’i përballuar ato, të mos ndihesh i fikur para kohe, të arrish në moshë me ndjesinë se je ende i pranishëm në jetën tënde.

Nuk është e nevojshme të bësh gjithçka në mënyrë perfekte; mjafton të bësh mjaftueshëm mirë, për mjaftueshëm gjatë.
Trupi është më rezistent nga sa mendon, por është edhe shumë i ndershëm: ai përgjigjet gjithmonë ndaj asaj që merr.
Pyetja, në fund, mbetet kjo: nëse e di që një pjesë e madhe e plakjes varet nga sinjalet e përditshme, çfarë sinjalesh po i dërgon sot trupit tënd?

Për çdo pyetje ose konsultim, mund të na kontaktoni në:
email: info@naturetica.al
telefon: +355 682667404
vendodhja: 1) Rruga e Durresit – 2) Rruga Myslym Shyri