Kur flitet për hormonet femërore, pothuajse e gjithë vëmendja përqendrohet tek estrogjenët.
Është bërë pothuajse automatike që simptomat e paramenopauzës dhe menopauzës të lidhen me uljen e estrogjenit. Por kjo është vetëm gjysma e historisë.
Në realitet, hormoni i parë që fillon të ulet, shpesh në mënyrë të heshtur dhe të theksuar, është progesteroni, dhe kjo ndryshon thellësisht fiziologjinë e trupit femëror.

Për ta kuptuar çfarë ndodh realisht, duhet të nisemi nga biologjia.
Progesteroni prodhohet kryesisht nga trupi i verdhe (corpus luteum), një strukturë që formohet në vezore pas ovulacionit. Kjo do të thotë diçka shumë e thjeshtë: pa ovulacion nuk ka prodhim të konsiderueshëm progesteroni.

Estrogjenët, përkundrazi, mund të prodhohen edhe pa ovulacion, sepse krijohen nga konvertimi i androgjenëve në indet periferike, veçanërisht në indin dhjamor. Kjo diferencë është thelbësore.

Gjatë paramenopauzes – e cila mund të fillojë 8–10 vite para menopauzës – ngjarja e parë biologjike nuk është zhdukja e estrogjenëve, por humbja progresive e ovulacionit të rregullt.
Ciklet mund të duken normale, por të jenë anovulatore. Në këtë rast estrogjeni vazhdon të prodhohet, ndërsa progesteroni jo.

Rezultati është ajo që quhet dominancë relative e estrogjenit: jo sepse estrogjeni është domosdoshmërisht i lartë, por sepse progesteroni është shumë i ulët në raport me të. Progesteroni është hormoni që balancohet dhe stabilizon efektet e estrogjenit.

Kur mungon, estrogjeni bëhet biologjikisht më aktiv dhe më pak i kontrolluar. Kjo shpjegon pse simptomat shfaqen vite para menopauzës:

• Pagjumësi
• Ankth
• Nervozizëm
• Cikël i çrregullt
• Spotting
• Valë nxehtësie
• Mbajtje lëngjesh
• Shtim në peshë
• “Mjegull” mendore

Në menopauzë, estrogjenët nuk zhduken plotësisht – ato reduktohen rreth 40–60%.
Progesteroni, përkundrazi, bie pothuajse në zero, sepse pa ovulacion nuk ekziston më trupi i verdhë. Gjëndrat mbiveshkore prodhojnë vetëm sasi minimale, të pamjaftueshme për kompensim.

Kjo krijon një ndryshim të thellë neuroendokrin.

Progesteroni nuk është vetëm hormon riprodhues – është një rregullator i fuqishëm neurologjik.
Në tru, ai shndërrohet në allopregnanolon, një molekulë që modulon receptorët GABA, të lidhur me qetësinë, relaksimin dhe gjumin. Për këtë arsye progesteroni ka efekt natyral:

• Anksiolitik
• Stabilizues
• Qetësues fiziologjik

Kur zvogëlohet, sistemi nervor bëhet më reaktiv dhe më i ndjeshëm ndaj stresit. Kjo është neurobiologji, jo psikologji.

Progesteroni gjithashtu:

• Mbështet funksionin e tiroides
• Redukton inflamacionin
• Mbron trurin nga stresi oksidativ
• Mbështet funksionin mitokondrial
• Stabilizon gliceminë
• Modulon sistemin imunitar
• Mbron kockën në sinergji me vitaminën D dhe estrogjenin

Ai stimulon prodhimin e kolagjenit, mbështet stabilitetin vaskular dhe redukton proliferimin e tepërt të shkaktuar nga estrogjeni. Për këtë arsye ka efekt mbrojtës për endometriumin, gjoksin dhe sistemin nervor.

Është e rëndësishme të dallojmë:
Progesteroni natyral nuk është i njëjtë me progestinët sintetikë.
Progestinët janë molekula sintetike me sjellje biologjike të ndryshme. Progesteroni bioidentik ka të njëjtën strukturë molekulare si ai i prodhuar nga trupi.

Shpesh në kremra përdoret progesteron i derivuar nga diosgenina (nga yam-i i egër). Pasi përthithet, ai lidhet me receptorët brenda qelizave dhe modulon shprehjen gjenetike. Efekti i tij është qelizor, jo sipërfaqësor.

Ulja e progesteronit është proces fiziologjik me moshën, jo sëmundje. Por efektet mund të përkeqësohen nga:

• Stresi kronik
• Inflamacioni
• Mangësi ushqyese
• Disfunksioni tiroide
• Rezistenca ndaj insulinës
• Çrregullime të gjumit

Stresi kronik ul disponueshmërinë e pregnenolonit (pararendës i përbashkët i progesteronit dhe kortizolit), sepse trupi prioritizon prodhimin e kortizolit për mbijetesë.

Progesteroni përfaqëson një gjendje biologjike sigurie dhe stabiliteti.
Kur bie, trupi bëhet më vulnerabël ndaj stresit.

Kuptimi i këtij mekanizmi ndryshon perspektivën:
Nuk është dështim, është një tranzicion biologjik i thellë. Dhe hapi i parë është ta njohim dhe ta menaxhojmë me vetëdije.

Për çdo pyetje ose konsultim, mund të na kontaktoni në:
email: info@naturetica.al
telefon: +355 682667404
vendodhja: 1) Rruga e Durresit – 2) Rruga Myslym Shyri